หลักธรรมเกี่ยวกับทุกข์
ทุกข์ (ธรรมที่ควรรู้) มนุษย์มักจะทุกข์ในเรื่องดังนี้
1.ขันธ์5
2.นามรูป
3.โลกธรรม
4.จิต เจตสิก
ขันธ์ 5
คือ องค์ประกอบของชีวิต 5 ประการ
1. รูป คือ ร่างกายที่ประกอบด้วยธาตุดิน น้ำ ลม ไฟ
2. เวทนา คือ ความรู้สึกสบายใจ (สุขเวทนา) ไม่สบายใจ (ทุกขเวทนา) รู้สึกเฉย (อุเบกขาเวทนา)
3. สัญญา คือ จำได้ หมายรู้ แยกแยะสิ่งต่าง ๆ ได้
4. สังขาร คือ การปรุงแต่งทางจิตใจที่กระตุ้นให้ ทำดี (วิริยะ/ขันติ) หรือทำชั่ว (โลภะ/โมหะ)
5. วิญญาณ คือ อารมณ์ที่เกิดจากประสาทสัมผัส (อายตนะ หู ตา จมูก ลิ้น สัมผัส)
นามรูป
เป็นส่วนหนึ่งของขันธ์ 5 ในองค์ประกอบ รูป ซึ่งเป็นรูปธรรม
รูป เป็นสภาพไม่รู้ ซึ่งมีทั้งหมด 28 รูป ได้แก่
1.มหาภูติรูป 4 ได้แก่ ปฐวีธาตุ อาดปธาตุ วาโยธาตุ และ เตโชธาตุ
2.อุปาทยรูป 24
โลกธรรม 8
หมายถึง ธรรมดาของโลก ธรรมชาติของโลกและสัตว์ 8 ประการ
• โลกฝ่ายอิฏฐารมณ์ (ความพึงพอใจ) ได้แก่ ลาภ ยศ สรรเสริญ และสุข
• โลกฝ่ายอนิฏฐารมณ์(ความไม่พึงพอใจ) ได้แก่ เสื่อมลาภ เสื่อมยศ นินทา และทุกข์
จิต เจตสิก
หมายถึง องค์ประกอบและการแสดงออกของจิต เจตสิก เป็นธรรมชาติอย่างหนึ่งที่เกิดขึ้นในจิตใจคนเรา โดยมีการปรุงแต่งจิตให้มีพฤติกรรมและมีอาการในการทำดี (โสภณเจตสิก) ทำความชั่ว (อกุศลเจตสิก)
ลักษณะของเจตสิก มี 4 ประการ
1. เกิดพร้อมกับจิต
2. ดับพร้อมกับจิต
3. มีอารมณ์เดียวกับจิต
4. อาศัยวัตถุเดียวกับจิต
ความสำคัญของจิต เจตสิกคือ เป็นตัวการที่ทำให้เกิดสุขหรือทุกข์
จัดทำโดย
นาย ธีราดา อิมามี
ขอบคุณข้อมูลจาก
คุณครูใกล้รุ่ง จันทร์ศรี คุณครูวิชาสังคมที่โรงเรียนมัธยมวัดหนองจอก
ไม่มีความคิดเห็น:
แสดงความคิดเห็น